Artykuły przeglądowe

  • Dr n. wet. Olga Gójska-Zygner

  • Wybrane publikacje

    Dr Olga Gójska-Zygner dzieli się swoją wiedzą i doświadczeniem zawodowym z innymi lekarzami weterynarii publikując opisy przypadków (prezentujące rzadkie i interesujące dla innych lekarzy weterynarii przypadki kliniczne) zarówno w polskich jak i zagranicznych czasopismach weterynaryjnych oraz artykuły przeglądowe adresowane do polskich lekarzy weterynarii (prezentujące aktualną wiedzę z zakresu chorób wewnętrznych psów i kotów) w polskich czasopismach weterynaryjnych.

  • Mnoga gruczolakowatość wewnątrzwydzielnicza oraz autoimmunologiczne zespoły wielogruczołowe u psów i kotów.
    Życie Weterynaryjne, 2022, 97(4), 258-265.
    Gójska-Zygner O., Andrzejewska-Siwak A., Gecewicz A., Dolka I., Rodo A.

    W artykule pokrótce scharakteryzowano zespoły współwystępujących u ludzi endokrynopatii należących do dwóch grup takich jak: mnogie gruczolakowatości wewnątrzwydzielnicze oraz autoimmunologiczne zespoły wielogruczołowe. Kolejną część publikacji stanowi przegląd literatury weterynaryjnej na temat współwystępowania dwóch i więcej endokrynopatii u psów i kotów, natomiast w ostatniej części artykułu omówiono przypadki własne odpowiadające występującym u ludzi zespołom monogich gruczolakowatości wewnątrzwydzielniczych oraz autoimmunologicznym zespołom wielogruczołowym.


    Zaburzenia elektrolitowe w przebiegu chorób kory nadnerczy u psów i kotów.
    Życie Weterynaryjne, 2021, 96(11), 761-766.
    Gójska-Zygner O., Andrzejewska-Siwak A., Kotomski G.

    Zmiany w stężeniu elektrolitów towarzyszą wielu chorobom psów i kotów. W tej publikacji omówiono zaburzenia w stężeniu jonów sodu, potasu i chlorków w przebiegu chorób nadnerczy takich jak nadczynność i niedoczynność kory nadnerczy w odniesieniu do zwiększonej lub obniżonej produkcji zarówno kortyzolu jak i aldosteronu.


    Wrodzony brak pęcherzyka żółciowego u psów.
    Życie Weterynaryjne, 2021, 96(9), 660-666.
    Gójska-Zygner O., Galanty M., Degórska B., Frymus J., Ziółek M., Gajger J., Andrzejewska-Siwak A.

    Wrodzony brak pęcherzyka żółciowego jest bardzo rzadkim zaburzeniem rozwojowym mającym najprawdopodobniej podłoże genetyczne. Defekt ten wykryto dotychczas u ludzi i psów. U psów choroba na ogół ujawnia się w młodym wieku, w większości przypadków u psów ras małych i miniaturowych, częściej dotyczy samic a objawy na ogół są nieswoiste. W artykule omówiono prawdopodobną patogenezę, postępowanie diagnostyczne oraz zaproponowano schemat leczenia psów z wrodzonym brakiem pęcherzyka żółciowego.


    Objawy chorobowe u kotów leczonych z powodu nadczynności tarczycy.

    Objawy chorobowe u kotów leczonych z powodu nadczynności tarczycy. Część I. Patofizjologia i choroby współistniejące.
    Życie Weterynaryjne, 2021, 96(5), 324-331.
    Gójska-Zygner O., Gajger J.

    Objawy chorobowe u kotów leczonych z powodu nadczynności tarczycy. Część II. Niepożądane efekty leczenia.
    Życie Weterynaryjne, 2021, 96(6), 424-430.
    Gójska-Zygner O., Gajger J.

    Nadczynność tarczycy u kotów w większości przypadków ujawnia się u starszych osobników, u których równocześnie mogą występować inne choroby m.in. takie jak przewlekła choroba nerek, kardiomiopatie czy choroby przewodu pokarmowego. Objawy tych chorób mogą pokrywać się z objawami nadczynności tarczycy lub też mogą ujawnić się dopiero na skutek leczenia nadczynności gruczołu tarczowego. Ponadto, stosowane metody leczenia nadczynności tarczycy mogą prowadzić do wystąpienia niepożądanych efektów. W prezentowanych artykułach omówiono współwystępowanie innych chorób maskowanych przez nadczynność tarczycy oraz przedstawiono metody leczenia nadczynności tarczycy wraz z możliwymi niepożądanymi efektami zastosowania tych metod.


    Zespół Schwartza-Barttera (SIADH) u psów i kotów - zaburzenie endokrynologiczne rzadko rozpoznawane w praktyce weterynaryjnej.

    Zespół Schwartza-Barttera (SIADH) u psów i kotów – zaburzenie endokrynologiczne rzadko rozpoznawane w praktyce weterynaryjnej. Część I.
    Życie Weterynaryjne, 2019, 94(10), 678-683.
    Gójska-Zygner O.

    Zespół Schwartza-Barttera (SIADH) u psów i kotów – zaburzenie endokrynologiczne rzadko rozpoznawane w praktyce weterynaryjnej. Część II.
    Życie Weterynaryjne, 2019, 94(11), 740-749.
    Gójska-Zygner O.

    Zespół Schwartza-Barttera określany jest również jako zespół nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego (syndrome of inappropriate antidiuretic hormone secretion - SIADH) lub też używane jest nieznacznie szersze określanie - zespół nieadekwatnej antydiurezy (syndrome of inappropriate antidiuresis - SIAD). Zespół ten spowodowany jest zaburzeniem endokrynologicznym równowagi sodu i wody w organizmie, w przebiegu którego dochodzi do nieadekwatnego wydzielania hormonu antydiuretycznego (wazopresyny argininowej) lub w rzadkich przypadkach na skutek mutacji genetycznej występuje stałe pobudzenie nerkowych receptorów dla wazopresyny. Obecnie SIADH uznawany jest za jedną z głównych przyczyn hipoosmolalności osocza krwi u hospitalizowanych ludzi. Pomimo wielu opisów SIAD w medycynie człowieka, u psów i kotów opisano dotychczas zaledwie 18 przypadków na świecie (15 u psów i 3 u kotów). Celem tej publikacji (praca przeglądowa podzielona na dwie części) było przedstawienie polskim lekarzom weterynarii aktualnej wiedzy na temat mechanizmu działania wazopresyny, przyczyn i typów SIAD, patogenezy SIAD, przebiegu SIADH u psów i kotów, rozpoznania tego zaburzenia oraz leczenia hiponatremii ze szczególnym zwróceniem uwagi na ryzyko rozwoju mielinolizy osmotycznej na skutek terapii.


    Hiperaldosteronizm u psów z babeszjozą.
    Życie Weterynaryjne, 2019, 94(2), 134-141.
    Gójska-Zygner O., Zygner W.

    Nadprodukcja aldosteronu (hormonu mineralokortykosteroidowego) u psów i kotów prowadzi do rozwoju hiperaldosteronizmu, który może być pierwotny lub wtórny. W pierwotnym hiperaldosteronizmie zwiększone wydzielanie aldosteronu spowodowane jest niezależną produkcją hormonu przez aktywny guz nadnercza. We wtórnym hiperaldosteronizmie wzrost produkcji i wydzielania aldosteronu wynika z aktywacji układu renina-angiotensyna-aldosteron przez czynniki takie jak obniżenie ciśnienia tętniczego krwi, obniżenie stężenia jonów sodu w osoczu krwi czy zmniejszenie przepływu krwi przez nerki. Wszystkie te czynniki stymulujące wykrywano u psów z babeszjozą i w 2015 roku autorzy tego artykułu stwierdzili występowanie wtórnego hiperaldosteronizmu u psów zarażonych Babesia canis (wyniki opublikowano na łamach czasopisma naukowego Veterinary Quarterly, doi: 10.1080/01652176.2014.981765 [LINK].W prezentowanym tu artykule przeglądowym omówiono fizjologię układu renina-angiotensyna-aldosteron oraz zaproponowano mechanizm rozwoju wtórnego hiperaldosteronizmu u psów z babeszjozą.


    Udział polibromowanych eterów difenylowych (PBDE) w rozwoju nadczynności tarczycy u kotów.
    Życie Weterynaryjne, 2019, 94(1), 29-33.
    Gójska-Zygner O.

    Polibromowane etery difenylowe (PBDE) stosowane są w wielu gałęziach przemysłu jako inhibitory spalania (środki opóźniające palność) przy produkcji sprzętu elektrycznego i elektronicznego, artykułów plastikowych, mebli i innych produktów syntetycznych. W wielu pracach naukowych wykazano wzrost stężenia tych związków w tkankach ludzi i zwierząt. W oparciu o dotychczasowe badania wydaje się prawdopodobne, że PBDE mogą mieć udział w rozwoju nadczynności tarczycy u kotów. W prezentowanym artykule przedstawiono potencjalne zależności pomiędzy czynnikami ryzyka rozwoju nadczynności tarczycy u kotów a ekspozycją na PBDE.


    Ponad 20 lat badań nad babeszjozą psów na Wydziale Medycyny Weterynaryjnej SGGW w Warszawie.
    Medycyna Weterynaryjna, 2017, 73(10), 606-612.
    Zygner W., Gójska-Zygner O., Górski P., Bartosik J.

    Pierwszy przypadek babeszjozy u psa (pasożytniczej choroby spowodowanej zarażeniem pierwotniakiem z rodzaju Babesia) w Polsce stwierdzono w Lublinie w lipcu 1964 roku, natomiast opis tego przypadku opublikowany został na łamach weterynaryjnego czasopisma naukowego "Medycyna Weterynaryjna" przez lekarzy weterynarii z Wydziału Weterynaryjnego w Lublinie, prof. Edwarda Pinkiewicza oraz dr hab. Stanisława Grzebułę [LINK]. Jednakże, pierwsze dwa przypadki babeszjozy u psów w Warszawie stwierdzone zostały dopiero w 1994 roku (opublikowane w roku 1995) przez lekarzy weterynarii z Wydziału Weterynaryjnego w Warszawie, dr Cezariusza Hułasa i dr Artura Dobrzyńskiego [LINK]. Od tego czasu naukowcy i lekarze weterynarii opublikowali wiele prac badawczych poświęconych występowaniu babeszjozy u psów w Polsce, jak również ukazało się wiele publikacji naukowych poświęconych zarówno diagnostyce jak i patogenezie tej choroby. W wielu z tych prac mieli swój udział lekarze weterynarii z Wydziału Medycyny Weterynaryjnej w Warszawie. W prezentowanym artykule przedstawiono wyniki ponad 20 lat badań nad babeszjozą psów prowadzonych przez lekarzy weterynarii z Wydziału Medycyny Weterynaryjnej w Warszawie.


    Akromegalia u kotów – spojrzenie polskiego lekarza weterynarii.
    Weterynaria po Dyplomie, 2014, 15(4), 14-15.
    Gójska-Zygner O.

    Prezentowany artykuł stanowi komentarz do dwóch artykułów przeglądowych autorstwa Wakayama J. i Bruyette D.S. na temat diagnostyki i leczenia akromegalii u kotów opublikowanego w polskim tłumaczeniu na łamach czasopisma "Weterynaria po Dyplomie". W artykule przedstawiono możliwości rozpoznawania i leczenia tej choroby u kotów w Polsce.


    Skórny zespół paranowotworowy u kotów z grasiczakiem.
    Życie Weterynaryjne, 2014, 89(3), 204-207.
    Gójska-Zygner O. , Karaś-Tęcza J., Rodo A.

    Grasiczak (guz grasicy wywodzący się z komórek nabłonkowych) jest rzadką chorobą nowotworową u kotów prowadzącą do rozwoju choroby skóry jako zespołu paranowotworowego (odległe od guza i jego przerzutów zmiany patologiczne związane z chorobą nowotworową). Według wiedzy autorów nie opublikowano wcześniej w polskiej literaturze weterynaryjnej pracy przeglądowej na temat grasiczaka u kotów i spowodowanych jego obecnością zmian skórnych. W artykule tym przedstawiono aktualną wiedzę na temat patogenezy, diagnostyki i leczenia kotów z grasiczakiem i skórnym zespołem paranowotworowym.


    Zespół Conna u psów.
    Życie Weterynaryjne, 2013, 88(12), 1019-1023.
    Gójska-Zygner O. , Lechowski R.

    Zespół Conna u psów (pierwotny hiperaldosteronizm) jako rzadko występująca choroba endokrynologiczna u psów nie jest dobrze znany lekarzom weterynarii, i według wiedzy autorów nie opublikowano wcześniej żadnego artykułu na temat tej choroby w polskiej literaturze weterynaryjnej (z jednym wyjątkiem (Gójska-Zygner i Marciński 2013) artykuł opublikowany w czasopiśmie Weterynaria w Praktyce (artykuł zaprezentowany również na tej stronie internetowej w zakładce Opisy Przypadków)). Brak publikacji przeglądowej na temat zespołu Conna u psów w polskiej literaturze weterynaryjnej stanowił pewną lukę. Podkreślić tutaj należy fakt, że pierwszy opis dwóch przypadków przypuszczalnie pierwotnego hiperaldosteronizmu (dwa przypadki mężczyzn z nadciśnieniem, niewydolnością nerek oraz guzami nadnerczy z mikroskopowo stwierdzoną proliferacją komórek przypominających komórki warstwy kłębkowatej kory nadnerczy) opisał polski lekarz internista dr Michał Lityński w 1953 roku (dwa lata wcześniej niż dr Jerome W. Conn, od którego nazwiska pochodzi nazwa choroby) w Polskim Tygodniku Lekarskim. W związku z powyższym, autorzy prezentowanej tu pracy przeglądowej na temat pierwotnego hiperaldosteronizmu u psów uznali, iż praca ta stanowi uzupełnienie luki w polskiej literaturze weterynaryjnej, i oczywiście w publikacji tej poruszono również wątek dr Michała Lityńskiego jako najprawdopodobniej pierwszego odkrywcy pierwotnego hiperaldosteronizmu.


    Oznaczanie kortyzolu u psów w praktyce klinicznej.

    Oznaczanie kortyzolu u psów w praktyce klinicznej. Część 1. Badanie krwi.
    Magazyn Weterynaryjny, 2013, 22(193), 615-623.
    Gójska-Zygner O.

    Oznaczanie kortyzolu u psów w praktyce klinicznej. Część 2. Badanie moczu i inne testy.
    Magazyn Weterynaryjny, 2013, 22(195), 779-784.
    Gójska-Zygner O.

    Celem tej publikacji (praca przeglądowa podzielona na dwie części) było przedstawienie polskim lekarzom weterynarii zastosowań, protokołów i interpretacji wyników oznaczania kortyzolu w surowicy i moczu oraz wyników testów czynnościowych dla nadnerczy. Praca ta przeznaczona jest głównie dla studentów weterynarii oraz początkujących lekarzy weterynarii.


    Cukrzyca u kotów

    Cukrzyca u kotów. Część I. Etiologia i patogeneza.
    Życie Weterynaryjne, 2013, 88(6), 458-462.
    Gadomska J., Gójska-Zygner O. , Wieczorek M., Jaros S.

    Cukrzyca u kotów. Część II. Diagnostyka i leczenie.
    Życie Weterynaryjne, 2013, 88(7), 543-548.
    Gójska-Zygner O. , Gadomska J., Wieczorek M., Jaros S.

    W tych dwóch artykułach przeglądowych na temat cukrzycy u kotów (właściwie jedna praca przeglądowa podzielona na dwie części) zawarto podstawową aktualną wiedzę (rok 2013) z zakresu etipatogenezy, rozpoznania i sposobów leczenia tej choroby. Praca ta przeznaczona jest głównie dla studentów weterynarii oraz początkujących lekarzy weterynarii.


    Badanie scyntygraficzne w diagnostyce nadczynności tarczycy u kotów.
    Życie Weterynaryjne, 2013, 88(3), 197-200.
    Gójska-Zygner O. , Marciński P., Lechowski R., Kowalczyk P.

    Badanie scyntygraficzne gruczołu tarczowego nie jest dostępną w Polsce metodą diagnostyczną (rok 2013). Celem tej publikacji było zaprezentowanie zalet tej metody polskim lekarzom weterynarii oraz zasygnalizowanie potrzeby wprowadzenia jej w praktyce weterynaryjnej w Polsce.


    Zespół eutyreozy chorobowej w przebiegu babeszjozy psów.
    Życie Weterynaryjne, 2011, 86(4), 297-299.
    Zygner W., Gójska-Zygner O.

    Celem tej pracy przeglądowej było przybliżenie lekarzom weterynarii w Polsce występującego u ludzi i zwierząt zespołu eutyreozy chorobowej. W tej publikacji zespół eutyreozy chorobowej opisano na przykładzie babeszjozy psów (pierwotniacza choroba).


    Niedoczynność tarczycy u kotów.
    Życie Weterynaryjne, 2011, 86(3), 205-207.
    Gójska-Zygner O., Lechowski R.

    Celem tej pracy przeglądowej było przybliżenie polskim lekarzom weterynarii niedoczynności tarczycy u kotów, jako rzadko występującej choroby endokrynologicznej u tego gatunku zwierząt, ze szczególnym uwzględnieniem różnicowania pomiędzy niedoczynnością tarczycy a zespołem eutyreozy chorobowej oraz problemów związanych z rozpoznaniem tej choroby.